Lesezeit: 4 Minuten

Op werkplekken waar schadelijke stofdeeltjes, giftige dampen of ziekteverwekkers een gezondheidsrisico vormen, moeten veiligheidsmaskers worden gedragen. Langdurige blootstelling aan dergelijke stoffen kan zonder de juiste adembescherming leiden tot ernstige luchtwegaandoeningen. Sommige stofdeeltjes kunnen zelfs kankerverwekkend zijn, of ze kunnen bacteriële of virale infecties veroorzaken.

Het dragen van adembescherming is op dergelijke werkplekken verplicht als de grenswaarde voor stof, rook, of aerosolen (nevel) wordt overschreden. In dat geval is de concentratie gevaarlijk voor de gezondheid. Veiligheidsmaskers worden ingedeeld in verschillende beschermingsklassen. Aan de hand daarvan kan worden afgeleid of ze voldoende bescherming bieden voor bepaalde toepassingsgebieden.

Tref de juiste maatregelen met behulp van de beschermingsklassen

Adembescherming is verkrijgbaar in vele verschillende uitvoeringen: als volgelaatsmasker of halfgelaatsmasker, van siliconen of kunststof, en met of zonder filterelement. Alvorens u een keuze maakt, dient u de concentratie van de relevante risicostoffen te bepalen door middel van metingen of referentiewaarden. Pas wanneer de risico’s duidelijk zijn gedefinieerd, is het mogelijk om aan de hand van de beschermingsklassen af te leiden welke adembescherming voor uw situatie de juiste is.

De Europese norm voor ademhalingsbeschermingsmiddelen NEN-EN 149 schrijft voor welke maskers van toepassing zijn op welke situatie. Aangezien het dragen van een veiligheidsmasker een belasting vormt voor de werknemer, is het belangrijk dat de maskers zoveel mogelijk bescherming bieden tegen minimaal ongemak.

De verschillende vormen van adembescherming worden onderverdeeld in

  • Maskers die gassen en nevel filteren (gasmaskers) met ademregelaar of adembeschermend filter
  • Maskers die stofdeeltjes filteren, zogenaamde FFP-maskers met of zonder uitademventiel

Er zijn ook combinaties van beide verkrijgbaar, die zowel met een gas- als stofdeeltjesfilter zijn uitgerust. Deze maskers zijn nodig in het geval het gezondheidsrisico wordt veroorzaakt door zowel gas of nevel als stofdeeltjes (bijvoorbeeld bij maskers voor de brandweer, of bij het gebruik van lak- of lijmspray).

FFP-adembescherming in drie beschermingsklassen

Handwerkerin arbeitet mit FFP1-Maske

Veiligheidsmaskers tegen fijnstof, rook, aerosolen, micro-organismen, virussen of sporen vormen de tweede bovengenoemde categorie. Deze maskers worden FFP-maskers genoemd (Engels voor Filtering Face Piece) en zijn getest om te voldoen aan de eerdergenoemde Europese norm NEN-EN 149. FFP-maskers worden onderverdeeld in de klassen FFP1, FFP2 en FFP3, op basis van de bescherming die ze bieden.   

In de meeste gevallen bestaan de maskers uit verschillende lagen gebonden textiel, een neusklem en elastieken bandjes om het masker achter de oren of het hoofd te bevestigen. Bovendien hebben sommige FFP-maskers ook een uitademventiel of een opzetstuk voor actiefkoolfilters. Een uitademventiel vermindert de ademweerstand die u voelt bij het dragen van een veiligheidsmasker. Die wordt door de meeste mensen als onprettig ervaren. Behalve de klassieke wegwerpmaskers zijn er ook FFP-maskers die kunnen worden gedesinfecteerd volgens bepaalde richtlijnen en daarna opnieuw kunnen worden gebruikt.

FFP-maskers van verschillende beschermingsklassen onderscheiden zich onder andere van elkaar met betrekking tot de zogenaamde totale lekkage. Dit begrip verwijst naar de hoeveelheid lucht die aan het masker ontsnapt langs de neus, ogen of kin, waardoor schadelijke deeltjes het filter kunnen binnendringen. Hoe hoger de FFP-beschermingsklasse, des te grondiger zijn de toegepaste filtertechnieken, en des lager is de totale lekkage.

BeschermingsklasseFiltercapaciteit/beschermende werkingMaximale totale lekkageToepassingsgebied
FFP1Bescherming tegen stof (niet-toxisch, irriterend voor de luchtwegen). Filtercapaciteit tot 80 % bij concentraties die niet hoger zijn dan 4 x de grenswaarde.25 %• Schuren, zagen en boren van beton, metselwerk, ijzer, roest
• Reiniging waar stof bij vrijkomt (bijv. vegen)
• Hooikoorts (stuifmeelallergie)
FFP2Bescherming tegen vaste en vloeibare stofdeeltjes, door druppels overgedragen infectieziekten, rook en aerosolen die irritatie van de luchtwegen en langdurige afname van de elasticiteit van de longen kunnen veroorzaken. Filtercapaciteit tot 95 % voor concentraties die
niet hoger zijn dan 10 x de grenswaarde.
11 %• Schuren, zagen en boren van cement, hout, staal, verf, lak
• Lassen van constructiestaal, zink
• Verwerking van glas- en mineraalvezels
• Bij allergieën, hooikoorts
• Bescherming van anderen in de omgeving tegen infectieziekten door de lucht (druppeltjesinfectie) 
FFP3Bescherming tegen giftige en schadelijke stofdeeltjes, besmettelijke ziekten door druppeltjesinfectie, rook en aerosolen, kankerverwekkende en radioactieve deeltjes, evenals micro-organismen en de sporen daarvan. Filtercapaciteit tot 99 % bij een deeltjesconcentratie van maximaal 30 x de grenswaarde.5 %• Schuren, zagen en boren van hooggelegeerd staal (edelstaal)
• Lassen van edelstaal of thorium-electroden
• Omgang met dieselroet of dieselrook
• Werken met asbest
• Omgang met virussen, schimmelsporen en bacteriën
• Bij allergieën, hooikoorts
• Bescherming van anderen in de omgeving tegen infectieziekten door de lucht (druppeltjesinfectie) 

Gasmaskers met adembescherming: de drie beschermingsklassen

Veiligheidsmaskers die zijn voorzien van een gasfilter worden ingedeeld naar type gasfilter en de stoffen waartegen het filter bescherming biedt. Gasmaskers beschermen de gebruiker voornamelijk tegen gassen en nevels. Afhankelijk van het toepassingsgebied zijn deze maskers voorzien van een beschermingsfilter met verwisselbare wegwerpfilters of van een ademregelaar. De wegwerpfilters bieden naar gelang hun beschermingsklasse ook bescherming tegen stofdeeltjes.

Gasmaskers zijn beschikbaar als halfgelaatsmasker of volgelaatsmasker: bij een halfgelaatsmasker (mondneusmasker) worden mond en neus bedekt. Als de ogen ook moeten worden beschermd, dient u het masker te dragen in combinatie met een beschermingsbril. Volgelaatsmaskers zijn voorzien van een geïntegreerd vizier dat de ogen beschermt, en bedekken het gehele gezicht.

BeschermingsklasseToepassing
ABE• Lijmen met zwaveloxide
• Lijmen met waterstofchloride (zoutzuur)
ABEK• Afbijten met afbijtmiddelen die ammoniak bevatten
• Omgang met mest
• Omgang met gevaarlijke goederen /opruimingsdienst (Beschermingsklasse ABEK-P3)
ABEP3• Aanbrengen van Polyurethaan-coating en lassen van edelstaal
A1• Sprayen van laksoorten op waterbasis met rudimentaire oplosmiddelen
• Lijmen met lijm die oplosmiddelen bevat
A2• Schilderen met lak op basis van oplosmiddelen
• Omgang met wasbenzine/nitroverdunner
A2P2• Sprayen van lak op basis van oplosmiddelen, kunsthars
• Omgang met pesticide/insecticide (organisch, verdampend)
K• Omgang met ammoniak

Let op: de hier genoemde voorschriften zijn slechts een keuze uit de belangrijkste wettelijke richtlijnen. Voor gedetailleerde informatie verwijzen we u naar de hier weergegeven voorschriften en wetten. Bij de concrete omzetting in uw bedrijf dient u zich bij twijfel tot een deskundige te richten.

Bron afbeelding:
© gettyimages.de – Narongrit Sritana
© gettyimages.de – shironosov