Inhoud
Bouwmaterialen die overblijven bij de bouw of vrijkomen bij de sloop van gebouwen, worden meestal afgevoerd of gerecycled. Ze kunnen echter ook worden hergebruikt. Dit bespaart kosten, ontziet natuurlijke hulpbronnen en vermindert de vraag naar nieuwe grondstoffen.
In dit artikel krijgt u een overzicht van de meest voorkomende herbruikbare bouwmaterialen. Daarnaast geven wij u praktische informatie over de relevante regelgeving voor zowel de recycling als het hergebruiken van bouwmaterialen.
Welke mogelijkheden zijn er om bouwmaterialen te hergebruiken?
Bouwmaterialen en bouwafval moeten volgens de wet- en regelgeving rondom de circulaire economie correct worden gescheiden en ingezameld. Zo kan het bouwafval op de juiste wijze worden afgevoerd en gerecycled. Bij het recyclen worden alle bouwmaterialen teruggebracht tot hun grondstoffen en/of basiscomponenten om daarna te worden hergebruikt. Bij direct hergebruik behouden de bouwmaterialen hun oorspronkelijke staat: ze worden niet thermisch, structureel of chemisch veranderd.
Zodra u bouwmaterialen direct wilt hergebruiken, is het absoluut noodzakelijk om hun staat vakkundig te laten beoordelen. Voordat ze opnieuw worden gebruikt, moeten ze worden getest volgens de relevante NEN-voorschriften en moeten ze vrij zijn van gebreken.
Het is ideaal als materialen ongebruikt zijn en in de originele verpakking zitten. In dat geval kunnen ze direct worden hergebruikt en ingebouwd. Dit is vooral handig bij minerale bouwmaterialen zoals gipsplaten of isolatiematerialen, omdat deze materialen na het eerste gebruik meestal alleen nog kunnen worden gerecycled.
In veel sectoren, zoals in de bouw, de civiele techniek en de tuin- en landschapsbouw, kunnen bouwmaterialen zonder speciale bewerking worden hergebruikt. Zo wordt stortklaar beton bijvoorbeeld hergebruikt of verder verwerkt om betonresten te voorkomen. Deze zouden anders moeten worden gerecycled zodra ze zijn uitgehard. Daarnaast kan natuursteenbestrating opnieuw worden gebruikt als bestrating of samen met bouwafvalresten en grind worden verwerkt tot ondergrond voor funderingen.
Bouwtechnische voorwaarden voor hergebruik van bouwmaterialen
Om maximaal economisch voordeel te behalen bij het hergebruiken van materialen in de bouw, moet rekening worden gehouden met verschillende parameters:
- Voorbereiding
Eerst moet worden vastgesteld of en hoe de gebruikte materialen kunnen worden gedemonteerd. Het is belangrijk zorgvuldig te bepalen welke werkzaamheden nodig zijn om kwetsbare bouwmaterialen, zoals decoratieve tegels, zonder schade te verwijderen.
- Logistiek
De logistiek moet goed geregeld zijn: de gedemonteerde materialen moeten correct worden opgeslagen en vervoerd. Dit zorgt ervoor dat alle werkzaamheden optimaal en kostenefficiënt verlopen.
- Planning
Het is belangrijk dat gebouwen zorgvuldig worden gedemonteerd: om zoveel mogelijk materialen te kunnen terugwinnen en hergebruiken, moet de planning van de demontage hierop worden afgestemd.
- Uitvoering
Ten slotte is het belangrijk om te beschikken over gereedschap, machines én voldoende personeel voor een gecontroleerde sloop. Met een planning die is afgestemd op de specifieke bouwmaterialen, kunnen deze zorgvuldig worden verwijderd en hergebruikt.
Deze wet- en regelgeving is van toepassing op het hergebruik van bouwmaterialen
Om de veiligheid en het draagvermogen van alle herbruikbare bouwmaterialen te kunnen garanderen, moet de materiaalkwaliteit worden gecontroleerd aan de hand van diverse voorschriften.
Voor het hergebruik van bouwmaterialen geldt in principe: alle elementen moeten aan dezelfde veiligheidseisen of normen voldoen als nieuwe producten. Voor dragende elementen en constructies in openbare ruimtes gelden bijzonder strenge controles.
In de onderstaande tabel geven we u een overzicht van de gangbaarste bouwmaterialen en de voorafgaande controles of voorschriften voor hergebruik:
| Bouwmateriaal | Regelgeving | Testcriteria | Hergebruik |
|---|---|---|---|
| Massief hout | Ketenplan Hout, onderdeel van het Circulair Materialenplan | · Dragende of niet-dragende functie · Vochtgehalte · Schimmel en verontreinigingen (houtbeschermingsmiddelen enz.) | · Bekistingen · Dak- en wandconstructies · Carports |
| Betonelementen | Bouwtechnische goedkeuring voor hergebruik in gebouwen: NEN-EN 1992, NEN-EN 12504, NEN-EN 13670, NEN-EN 12390 | · Schadevrije demontage · Repareerbaarheid · Levenscyclusanalyse | · Garages · Carports · Ontwerpelementen landschapsbouw · Bescherming tegen overstromingen |
| Staal | Afhankelijk van het specifieke hergebruik: NEN-EN 1990-1, NEN-EN 1990-2, NEN-EN 1990, NEN-EN 1993-1 | · Vervormingen of scheuren · Lasbaarheid | · Lateien voor muren · Profielen · Balken · Liggers |
| Ramen en deuren | NTA 8800, NEN 5077 BENG-eisen, vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving | · Warmte- en geluidsisolatie · Staat van beglazing (enkel/dubbel/HR++) · Staat van hang- en sluitwerk | · Direct hergebruik in gebouwen |
| Trappen | Besluit bouwwerken leefomgeving, NEN 3509 | · Inbouwhoogte en de hellingshoek · Staat van onderdelen · Draagvermogen | · Direct hergebruik in gebouwen |
| Vloeren | Verschillende gebruiks- en belastingklassen, afhankelijk van toepassing in vochtige of droge ruimtes | · Schadelijke stoffen · Vochtgehalte · Reiniging onderdelen (indien nodig) | · Direct hergebruik van parket, vloerdelen, tegels, betonnen tegels enz. in gebouwen |
| Asfalt | Standaard RAW Bepalingen | · Korrelgrootte en bindmiddel · Samenstelling | · Asfaltgranulaat en mengsel voor nieuwe wegen |
| Dakpannen | NEN-EN 1304 | · Waterdoorlatendheid · Vorstbestendigheid · Haarscheuren | · Direct hergebruik op gebouwen of voor decoratieve doeleinden |
| Muurstenen | NEN-EN 771 | · Reiniging (indien nodig) · Druksterkte · Vorstbestendigheid | · Direct hergebruik in gebouwen of voor decoratieve doeleinden |
| Straatstenen | NEN-EN 1338 | · Materiaalsoort (natuur- of betonsteen) | · Direct hergebruik voor wegenbouw, funderingen enz. |
Duurzaam gebruik van herbruikbare bouwmaterialen
worden afgewogen of hergebruik de moeite waard is. Voordat de bouwmaterialen worden aangeschaft, moet de kwaliteit van de producten grondig worden beoordeeld en moet een levenscyclusanalyse worden uitgevoerd. Bovendien moeten alle procedures voor schadevrije ontmanteling en transport nauwkeurig op elkaar worden afgestemd.
Een vooraf opgestelde planning biedt u verschillende voordelen: u kunt bijvoorbeeld profiteren van een aanzienlijke kostenbesparing op bouwmaterialen. Bovendien kunnen wensen van klanten snel worden gerealiseerd, omdat de bouwelementen niet eerst hoeven te worden geproduceerd. Door het gebruik van goed bewaarde historische bouwelementen is het bovendien mogelijk om bouwprojecten een uniek karakter te geven. Denk bijvoorbeeld aan tegels met ornamenten, traditioneel vervaardigde deuren en natuursteen.
Deze checklist helpt u bij het plannen van een bouwproject met hergebruikte bouwmaterialen:
- Breng in kaart welke bouwmaterialen door hergebruikte materialen kunnen worden vervangen. Houd rekening met eventuele speciale wensen van uw klanten.
- Controleer of de bouwmaterialen via platforms of leveranciers verkrijgbaar zijn, of dat ze kunnen worden gedemonteerd. Houd daarbij rekening met de exacte pasvorm en de afmetingen.
- Maak een schatting en vergelijk de tijd en kosten die nodig zijn voor aanschaf, demontage, transport, opslag en eventueel noodzakelijke keuringen en goedkeuringen.
- Ga na welke bouwmaterialen door de bouwinspectie zijn goedgekeurd of volgens NEN-voorschriften moeten worden getest.
- Plan alle bouwfasen nauwkeurig en chronologisch: tijdsbesteding, logistiek, personeel, opleveringsdata.
Veelgestelde vragen over het hergebruik van bouwmaterialen
De gangbaarste bouwmaterialen die na een NEN-keuring opnieuw kunnen worden gebruikt, zijn:
· Stalen onderdelen
· Muur- en straatstenen
· Massief hout
· Kunststof kozijnen en vloeren
· Kant-en-klare bouwonderdelen zoals trappen, ramen en deuren
Bepalende factoren voor het hergebruik van bouwmaterialen zijn bijvoorbeeld kortere transportafstanden en de onmiddellijke beschikbaarheid van de gedemonteerde materialen. Daarnaast wordt er niet alleen bespaard op energie die nodig zou zijn voor de productie van nieuwe bouwmaterialen, maar ook op grondstoffen zoals aardolie, zand en mineralen.
In principe moeten alle hergebruikte bouwmaterialen worden gecontroleerd op hun materiaaleigenschappen en geschiktheid, evenals op de naleving van de relevante NEN-voorschriften. Ook een correcte uitvoering van de sloop, een veilige en droge opslag en een vakkundig transport bepalen of bouwmaterialen opnieuw kunnen worden gebruikt.
Natuurlijke hulpbronnen worden gespaard doordat materialen opnieuw worden gebruikt, in lijn met de wet- en regelgeving rondom de circulaire economie. Bovendien ontstaan door herbruikbare bouwmaterialen ontwerpmogelijkheden met klassieke en historische elementen.
Let op: de hier genoemde voorschriften zijn slechts een keuze uit de belangrijkste wettelijke richtlijnen. Voor gedetailleerde informatie verwijzen we u naar de hier weergegeven voorschriften en wetten. Bij de concrete omzetting in uw bedrijf dient u zich bij twijfel tot een deskundige te richten.
Bildquellen:
© gettyimages.de – Drazen_, Animaflora, chachamal
