Inhoud
IP-waarden bepalen de mate van bescherming van een behuizing tegen aanraking, deeltjes en water. De afkorting IP staat voor ‘International Protection’ of ‘Ingress Protection’ en verwijst naar bescherming tegen invloeden van buitenaf. In het dagelijks taalgebruik wordt vaak ook de term IP-beschermingsklasse gebruikt. In dit artikel leest u wat de afzonderlijke cijfers betekenen en welke IP-waarden geschikt zijn voor binnen of buiten. Daarnaast vindt u een overzichtelijke tabel met de gangbaarste IP-waarden.
- IP staat voor International Protection of Ingress Protection en geeft de beschermingsgraad van behuizingen tegen aanraking, deeltjes of water aan. Deze normen zijn vastgelegd in NEN-EN-IEC 60529 (algemeen) en ISO 20653 (wegvoertuigen).
- De beschermingsklasse wordt aangegeven met een tweecijferige IPXY-code: het eerste cijfer verwijst naar de bescherming tegen aanraking en deeltjes, het tweede cijfer naar de bescherming tegen water. Hoe hoger het getal, des te beter de bescherming.
- In de praktijk komen bijvoorbeeld de volgende IP-beschermingsklassen veel voor: IP20 voor droge binnenruimtes (lampen, schakelkasten), IP44 voor vochtige ruimtes (keukens, badkamers, overdekte buitenruimtes) of IP65 voor stofdichte en tegen waterstralen beschermde ruimtes (industrie met vloeistoffen/stof).
- Voor badkamers gelden aanvullende eisen, deze zijn vastgelegd in IEC 60364-7-701.
Wat is een IP-waarde?
Bij bedrijven en in fabrieken worden elektrische apparaten en installaties vaak intensief belast. Als ze buiten worden gebruikt, moeten ze bestand zijn tegen veranderlijke weersomstandigheden. In binnenruimtes vormen stof, chemische dampen en vocht de grootste bedreiging. De behuizingen van dergelijke elektrische apparaten moeten voldoende bescherming bieden, zodat ze niet zomaar beschadigd raken door de eerdergenoemde invloeden.
Voor verschillende omstandigheden zijn er corresponderende beschermingsklassen bedacht, allemaal met een eigen code. Deze definiëren in welke mate een apparaat beschermd is tegen welke invloeden. Ze zijn nauwkeurig omschreven in de norm NEN-EN-IEC 60529. Daarnaast geldt de internationale norm ISO 20653 voor wegvoertuigen. Een combinatie van twee cijfers geeft de bescherming aan. Deze code volgt het schema IPXY:
- Het eerste cijfer (X) duidt de bescherming tegen aanraking en indringing door deeltjes van buitenaf aan.
- Het tweede cijfer (Y) duidt de bescherming tegen water aan.
De elektrische bediening van onze elektrische palletwagens, elektrische stapelaars en elektrische heftrucks is bijvoorbeeld voorzien van een speciale behuizing met een bijbehorende IP-waarde. Zo is de elektronica beschermd tegen invloeden van buitenaf en hebben onze palletwagens en stapelaars een langere levensduur dan onbeschermde magazijntrucks.
Het eerste cijfer van de IP-waarde: bescherming tegen aanraking en deeltjes
Het eerste cijfer van een IP-code geeft aan in welke mate een apparaat is bestand tegen aanraking (bijvoorbeeld met de handen) en tegen indringing door stofdeeltjes, kleine steentjes, stukjes draad, enz. Hoe hoger het cijfer, des te beter de bescherming.
| NEN-EN-IEC 60529 | ISO 20653 | Bescherming tegen aanraking | Bescherming tegen deeltjes |
|---|---|---|---|
| 0 | 0 | Geen bescherming | Geen bescherming |
| 1 | 1 | Bescherming tegen aanraking met de rug van de hand | Bescherming tegen grotere vaste deeltjes met een diameter vanaf 50 mm |
| 2 | 2 | Bescherming tegen aanraking met vingers | Bescherming tegen middelgrote vaste deeltjes met een diameter vanaf 12,5 mm |
| 3 | 3 | Bescherming tegen priemen met gereedschap/draad van 2,5 mm | Bescherming tegen kleinere vaste deeltjes met een diameter vanaf 2,5 mm |
| 4 | 4 | Bescherming tegen priemen met gereedschap/draad van 1 mm | Bescherming tegen zeer kleine deeltjes met een diameter vanaf 1 mm |
| 5 | 5K | Complete bescherming tegen aanraking | Bescherming tegen stof in grotere, schadelijke hoeveelheden |
| 6 | 6K | Complete bescherming tegen aanraking | Volledig stofdicht |
Het tweede cijfer van de IP-waarde: bescherming tegen water
Het tweede cijfer van de IP-waarde heeft betrekking op de bescherming tegen vocht en water. Ook hier geldt: hoe hoger het getal, des te beter de bescherming.
| NEN-EN-IEC 60529 | ISO 20653 | Bescherming tegen water |
|---|---|---|
| 0 | 0 | Geen bescherming |
| 1 | 1 | Bescherming tegen loodrecht vallende waterdruppels |
| 2 | 2 | Bescherming tegen vallende waterdruppels bij een invalshoek tot 15° |
| 3 | 3 | Bescherming tegen vallende waterdruppels bij een invalshoek tot 60° |
| 4 | 4 | Bescherming tegen spatwater van alle kanten |
| 4K | Bescherming tegen spatwater van alle kanten met verhoogde druk | |
| 5 | 5 | Bescherming tegen waterstraal uit een sproeikop |
| 6 | 6 | Bescherming tegen sterke waterstralen |
| 6K | Bescherming tegen sterke waterstralen met verhoogde druk | |
| 7 | 7 | Bescherming tegen kort onderdompelen |
| 8 | 8 | Bescherming tegen langdurig onderdompelen |
| 9 | Bescherming tegen water bij hogedruk- of stoomreiniging (in de landbouw) | |
| 9K | Bescherming tegen water bij hogedruk- of stoomreiniging (wegvoertuigen) |
De meest gebruikte IP-waarden: een overzicht
De combinatie van deze twee cijfers geeft aan hoeveel aanraking, deeltjes en water een apparaat aankan. Indien één van de twee cijfers niet relevant is, wordt het vervangen door een X. De code is dan bijvoorbeeld IPX4. De meest voorkomende IP-waarden worden in de volgende tabel weergegeven:
| IP-waarde | Bescherming | Toepassing |
|---|---|---|
| Wat betekent beschermingsklasse IP20? | Bescherming tegen aanraking met vingers en vaste deeltjes met een diameter van 12,5 mm of meer | Lampen in droge binnenruimtes, schakelkasten |
| Wat betekent beschermingsklasse IP23? | Bescherming tegen aanraking met vingers en vaste deeltjes vanaf 12,5 mm diameter en sproeiwaterdruppels met een invalshoek tot 60° | Lampen en apparaten voor overdekte buitenruimtes |
| Wat betekent beschermingsklasse IP40? | Bescherming tegen indringen van draadjes en korrelachtige deeltjes | Apparaten in droge binnenruimtes, waar bijv. met granulaten of grof stof wordt gewerkt |
| Wat betekent beschermingsklasse IP44? | Bescherming tegen indringen van draadjes, korrelachtige deeltjes en spatwater uit alle richtingen | Lampen en apparaten in vochtige kamers, badkamers en overdekte buitenruimtes |
| Wat betekent beschermingsklasse IP54? | Volledige bescherming tegen aanraking, bescherming tegen stof en spatwater uit alle richtingen | Binnen- en buitenruimtes, industriële installaties, werkplaatsen |
| Wat betekent beschermingsklasse IP55? | Volledige bescherming tegen aanraking, bescherming tegen stof en waterstralen | Binnen- en buitenruimtes, cabines van voertuigen |
| Wat betekent beschermingsklasse IP65? | Volledige bescherming tegen aanraking, stofdicht en bescherming tegen waterstralen | Vochtige ruimtes, buitenruimtes, industriële installaties waar met vloeistoffen of materialen die veel stof veroorzaken wordt gewerkt |
| Wat betekent beschermingsklasse IP67? | Volledige bescherming tegen aanraking, stofdicht en bestand tegen kort onderdompelen in water | Natte ruimtes, buitenruimtes, douches/badkamers, in de buurt van oppervlaktewater |
| Wat betekent beschermingsklasse IP68? | Volledige bescherming tegen aanraking, stofdicht en bestand tegen langdurig onderdompelen in water | Natte ruimtes en buitenruimtes, badkamers, oppervlaktewater, watertanks, waterbassins, enz. |
Welke IP-beschermingsklasse is geschikt voor badkamers?
In droge binnen- of woonruimtes heeft u meestal geen apparaten nodig die beschermd zijn tegen het binnendringen van water. In de keuken en vooral in de badkamer zijn echter vocht en spatwater te verwachten. Daarom moeten bijvoorbeeld lampen een IP-beschermingsklasse tegen water hebben. De eisen voor elektrische installaties in ruimtes met een bad of douche zijn vastgelegd in IEC 60364-7-701. De concrete richtlijnen zijn als volgt:
- In de directe omgeving van het bad en de douche moeten apparaten en verlichtingsarmaturen beschermingsklasse IP67 hebben (waterdicht bij tijdelijke onderdompeling).
- Apparaten die worden gemonteerd op oppervlakken tot een hoogte van 2,25 m rondom een douchekop, badkuip of douchebak, moeten beschermingsklasse IP65 hebben (bescherming tegen waterstralen).
- Apparaten die zich tot 60 cm rondom de douche of het bad en aan de muur tot een hoogte van 2,25 m bevinden, moeten beschermingsklasse IP44 hebben (bescherming tegen spatwater).
Dit zijn de minimumvereisten voor IP-waarden in de badkamer. Er is natuurlijk niets op tegen om in vochtige ruimtes alleen apparaten en verlichting met een bijzonder hoge beschermingsklasse, zoals IP67, te installeren.
Veelgestelde vragen over IP-waarden
‘IP’ staat voor ‘International Protection’ of ‘Ingress Protection’. Het eerste cijfer van een IP-waarde geeft de bescherming tegen aanraking en deeltjes aan (0–6). Het tweede cijfer geeft de bescherming tegen het binnendringen van water aan (0–9 of 9/9K, afhankelijk van de norm).
Aangezien elektrische apparaten en installaties kunnen worden blootgesteld aan aanraking, stof en water, is een passende IP-waarde belangrijk—zowel binnen als buiten.
· Voor droge binnenruimtes volstaat vaak IP20 (bescherming tegen aanraking met de vingers, niet stofdicht).
· In zone 0 (binnenruimte van badkuip of douchebak) is minimaal IPX7 vereist. In zone 1/2 volstaat IPX4 (of IPX5 bij waterstralen).
De aanduiding met een IP-beschermingsklasse geeft aan of een elektrisch apparaat geschikt is voor gebruik onder bepaalde omstandigheden (bijvoorbeeld vochtigheid) en of het veilig te gebruiken is. Zo moet de aanduiding ‘waterdicht’ bijvoorbeeld altijd vergezeld gaan van de bijbehorende IP-waarde.
IP-gegevens zijn altijd afhankelijk van de testomstandigheden zoals gespecificeerd door de fabrikant.
Voor droge binnenruimtes is de IP-beschermingsklasse 20 ruim voldoende. Bij zeer fijne deeltjes of stof raden wij IP5X (stofbeschermd) of IP6X (stofdicht) aan; IP40 beschermt alleen tegen deeltjes ≥ 1 mm, en niet tegen stof. In vochtige ruimtes zoals badkamers, keukens of industriële omgevingen waar met vloeistoffen wordt gewerkt, ligt de situatie anders. Hier is minimaal beschermingsklasse IP44 vereist.
Als het apparaat wordt blootgesteld aan waterstralen, moet het voldoen aan de norm IPX5 of IPX6. Als het apparaat tijdelijk of permanent onder water staat, zijn de IP-beschermingsklassen IPX7 of IPX8 geschikt. Voor badkamers is de norm IEC 60364-7-701 van toepassing.
Apparaten die buiten worden gebruikt, moeten bestand zijn tegen voortdurend wisselende weersomstandigheden. Als ze zich dicht bij het gebouw bevinden, bijvoorbeeld op een balkon of onder een luifel, volstaan IP-waarden zoals IP23 of IP44. Apparaten die in de open lucht worden blootgesteld aan wind, regen of sneeuw, moeten beschermingsklasse IP54, IP55 of IP67 hebben.
Let op: de hier genoemde voorschriften zijn slechts een keuze uit de belangrijkste wettelijke richtlijnen. Voor gedetailleerde informatie verwijzen we u naar de hier weergegeven voorschriften en wetten. Bij de concrete omzetting in uw bedrijf dient u zich bij twijfel tot een deskundige te richten.
Bron afbeelding:
© gettyimages.de – vgajic
© gettyimages.de – urbancow
