Stel Jungheinrich PROFISHOP in als voorkeursbron, zodat u onze bijdragen voortaan gemakkelijker terugvindt.
Inhoud
Als er in uw magazijn regelmatig vertragingen of fouten optreden, is dat een teken dat de processen in het magazijn niet optimaal verlopen. De redenen daarvoor kunnen sterk uiteenlopen: inefficiënt voorraadbeheer, verouderde machines, of verschillende logistieke processen die niet goed op elkaar aansluiten.
Hiermee komen we uit bij de magazijnindeling, en daarmee de optimalisatie van het magazijn. Het doel is om een magazijn als geheel zo efficiënt mogelijk in te delen. Welke onderdelen u daarvoor onder de loep moet nemen en welke factoren belangrijk zijn, leest u in dit artikel.
Magazijnindeling: het belangrijkste in het kort
- Definitie: magazijnindeling is de systematische organisatie van alle magazijnprocessen om de opslag en goederenstromen te optimaliseren.
- Voordelen: een goed uitgedachte magazijnindeling verhoogt de efficiëntie, bespaart kosten, maakt goederen sneller leverbaar, zorgt voor een veilige werkomgeving en vervult de kerntaken van magazijnbeheer.
- Integrale aanpak: een optimale magazijnindeling vereist afstemming tussen alle afdelingen en is een doorlopend, flexibel proces.
- Centrale aspecten: bij het indelen van een magazijn moet u naar alle bedrijfsonderdelen kijken. Denk aan aspecten als magazijnorganisatie, layout, opslageenheden, voorraadbeheer, opslag- en transportsystemen, personeel en IT-infrastructuur.
- 5-stappenplan: deel uw een magazijn in aan de hand van een 5-stappenproces. Dit zorgt ervoor dat het magazijn aan alle eisen voldoet en u alle doelen behaalt. Dit proces voorkomt bovendien dat u achteraf kostbare aanpassingen moet doen.
- Wettelijke voorschriften: bij het indelen van een magazijn gelden diverse wettelijke eisen, zoals voorschriften voor arbeidsomstandigheden, bedrijfsveiligheid of de opslag van gevaarlijke stoffen. Daarnaast moet u rekening houden met aanvullende bepalingen voor uw branche.
Wat is magazijnindeling?
Magazijnindeling omvat de systematische organisatie en inrichting van alle processen in een magazijn. Het doel is een optimale opslag en een efficiënte goederenstroom.
Bij magazijnindeling moeten alle onderdelen van het magazijnbeheer worden geanalyseerd en op elkaar afgestemd. Denk aan:
- De layout van het magazijn
- Het beheer van de magazijnvoorraad
- De materiaalstromen in het magazijn
Doel van magazijnindeling is het magazijn zo efficiënt mogelijk te runnen: goederen moeten snel beschikbaar zijn en dit tegen zo laag mogelijke kosten. Daarom dient u zowel rekening te houden met de technische als de organisatorische aspecten van de hele keten van processen.
Professionele magazijnindeling en de bijbehorende logistiek zijn dan ook een doorlopend, flexibel proces. Veranderen de marktomstandigheden of bedrijfsvereisten, dan moet ook het magazijnbeheer zich aanpassen.
Magazijnindeling speelt niet alleen een rol bij nieuwbouw, zoals bij het inrichten van logistieke hubs. Ook in bestaande magazijnen is het zinvol om de inrichting en processen regelmatig te analyseren, om te zien of de efficiëntie kan worden verhoogd door technische innovaties of veranderingen in de manier van werken.
Waarom is het belangrijk om een magazijn logisch in te delen?
Door slimme herstructurering en automatisering van magazijnprocessen kan de rentabiliteit van een magazijn aanzienlijk toenemen.
De belangrijkste voordelen:
- Meer efficiëntie: moderne orderpickmethoden zoals pick-by-light of pick-by-voice zorgen ervoor dat het orderpicken zo foutloos en tijdbesparend mogelijk verloopt.
- Kosten besparen: ruimtebesparende opslagtechnieken, software-ondersteund magazijnbeheer en het optimaliseren van orderpickroutes hebben meerdere positieve effecten. Zowel het magazijn zelf als het budget voor magazijnbeheer worden optimaal benut.
- Snelle levertijden: een optimale magazijnindeling maakt goederen snel beschikbaar – voor zowel productie als verzending. Een prettig bijeffect: de tevredenheid van uw klanten stijgt. Een goed doordachte magazijnindeling levert u zo een concreet concurrentievoordeel op.
- Veilig en productief werken: een moderne magazijnindeling houdt zowel de ergonomische inrichting van werkplekken als de arbeidsveiligheid in het oog. Zo zorgen ergonomische werkplekken voor staand werken voor minder ziekteverzuim en verhogen ze de productiviteit.
- De pijlers van magazijnbeheer: tot slot zorgt een optimale magazijnindeling ervoor dat aan alle vijf pijlers van magazijnbeheer wordt voldaan. U kunt voldoende leveren (buffer), overbrugt tijdverschillen tussen aanlevering en verbruik (compensatie), past via orderpicken de goederenstroom aan de vraag aan (omvorming), verbetert eventueel de kwaliteit van de goederen door opslag (veredeling) en bevoorraadt het magazijn tegen gunstige prijzen (speculatie).
Wat zijn de belangrijkste aspecten van magazijnindeling?
Bij het indelen van uw magazijn is een overkoepelende afstemming tussen alle afdelingen essentieel om een tevredenstellend resultaat te behalen. Als u zich bijvoorbeeld alleen richt op het optimaliseren van de opslag of het orderpicken, maar andere onderdelen zoals goederenontvangst of goederenuitgifte buiten beschouwing laat, kan dat zelfs een averechts effect hebben.
Houd in ieder geval rekening met deze aspecten:
| Aspecten van magazijnindeling | Waar moet u op letten? |
|---|---|
Magazijnorganisatie | Volgens welke methode van voorraadbeheer is het magazijn georganiseerd? Hoe verlopen de interne logistieke processen in het magazijn? Doel is een optimale balans te vinden tussen benutting van de opslagruimte en korte transportwegen. Dit aspect is bepalend voor alle andere punten. |
Layout van het magazijn | Hoe moeten werkplekken, magazijninrichting en verkeerswegen worden ingedeeld, zodat de interne logistiek optimaal en efficiënt functioneert? Hoeveel ruimte is nodig voor het gebruik van magazijntrucks (breedte gangpaden, ruimte om te manoeuvreren etc.)? Hoe kunt u de opslagcapaciteit maximaliseren zonder concessies te hoeven doen aan de toegankelijkheid? Korte wegen, ergonomische werkplekken en efficiënte verkeersstromen moeten hierbij centraal staan. |
Opslageenheden | Wat zijn de kenmerken van de gangbare opslageenheden (grootte, gewicht, vorm etc.)? Gaat het om stukgoed of bulkgoed? Hieruit kunt u de benodigde ruimte en eventuele speciale eisen aan de opslagplek afleiden, bijvoorbeeld magazijnstellingen voor grote hoeveelheden goederen, lekbakken voor de opslag van gevaarlijke stoffen of speciale zones voor palletiseren. Doorslaggevend is ook hoe de opslageenheden worden gepickt – bijvoorbeeld met magazijntrucks zoals stapelaars of met geautomatiseerde systemen. |
Voorraadbeheer | Hoe wordt de goederenvoorraad georganiseerd en in de gaten gehouden? Volgens welke bestelmethoden worden goederenstroom in gang gezet? Krachtige software voor magazijnbeheer en automatisering kunnen hierbij ondersteunen. |
Opslag- en transportsystemen | Welke stellingsystemen, transportsystemen en technische hulpmiddelen zijn het meest geschikt voor uw goederen en magazijnprocessen? Is integratie van geautomatiseerde transportsystemen mogelijk en zinvol? Het is belangrijk dat stellingsystemen, magazijntrucks en transportsystemen op elkaar zijn afgestemd. |
Personeel | Hoeveel personeel heeft u nodig voor een efficiënt beheer van het hele magazijn? Welke taken moeten door mensen worden uitgevoerd (bijvoorbeeld het besturen van magazijntrucks) en welke kunnen worden geautomatiseerd? Ook vereiste kwalificaties, zoals een heftruckcertificaat, kennis van het werken met gevaarlijke stoffen of specifieke IT-kennis, spelen mee bij dit aspect van de magazijnindeling. |
IT-infrastructuur | Welke magazijnprocessen kunnen digitaal worden beheerd of ondersteund? Welke functionaliteit moet de software voor magazijnbeheer bieden, bijvoorbeeld het registreren van voorraden via RFID-technologie? De IT-infrastructuur moet flexibel aan te passen zijn aan veranderingen in de magazijnindeling. |
De 5 stappen van magazijnindeling: zo gaat u doelgericht te werk
Voor een systematische aanpak van de magazijnindeling kijkt u naar alle onderdelen van het magazijn en bepaalt u aan de hand van data de doelen, maatregelen en concepten voor de uitvoering. Dit vijfstappenproces is geschikt voor nieuwe magazijnen én voor de optimalisatie van bestaande magazijnen.
- Stap 1: Gedetailleerde analyse van de huidige situatie
Data, data, data: de eerste stap naar een optimale magazijnindeling is een uitgebreide analyse van uw huidige voorraad, magazijnprocessen en de eisen die aan het magazijn worden gesteld. Daarvoor brengt u deze gegevens in kaart:
• Omzetvolumes, voorraden en productassortiment
• Bestaande processen en hun zwakke punten, bijvoorbeeld tijd- en kostenaspecten of foutpercentages
• Beoordeling van de huidige layout en technische uitrusting
Tip: neem voldoende tijd voor deze eerste stap. Hier legt u niet alleen de basis voor alle volgende beslissingen, maar helpt u ook om optimalisatiepotentieel duidelijk te herkennen en realistische doelen voor de magazijnindeling te formuleren. - Stap 2: Ontwikkeling van een eerste magazijnconcept
Op basis van de analyses uit stap 1 stelt u in stap 2 een magazijnconcept op dat het gebruik van de opslagruimte, de optimale goederenstroom en de daarvoor benodigde opslagtechniek omvat:
• Ontwikkeling van verschillende layouts met alle opslag- en werkzones
• Ontwerpen van systemen voor de goederenstroom via alle benodigde werkstations, inclusief de verkeerswegen
• Een voorlopig besluit nemen over de mate van automatisering van het magazijn
• Rekening houden met toekomstige bedrijfsontwikkelingen
• Vaststellen van een geschikte methode van voorraadbeheer, bijvoorbeeld fifo of lifo
In deze modelfase test u verschillende magazijnscenario’s en toetst u deze op haalbaarheid, kosten en benodigde middelen. Hoe meer modellen u ontwerpt en tegen elkaar afweegt, hoe toekomstbestendiger de indeling van uw magazijn wordt. - Stap 3: Detailplanning
Heeft u een geschikt magazijnconcept samengesteld in stap 2? Dan gaat u in stap 3 verder met de detailplanning:
• Exacte dimensionering van alle opslagzones en de daarvoor benodigde middelen
• Opstellen van maatregelen voor veiligheid in het magazijn, waaronder brandveiligheid en veiligheid van technische installaties
• Rekening houden met duurzaamheidsdoelen, energie-efficiëntie en milieuaspecten
• Rentabiliteits- en ROI-berekeningen, inclusief terugverdientijden
• Planning van de IT-integratie en softwarekeuze
• Gedetailleerde personeelsplanning en kwalificatie-eisen
Bij de detailplanning hoort ook het incalculeren van wettelijke voorschriften en de eisen die daaruit voortvloeien voor het magazijn. Denk hierbij onder meer aan het onderhoud en de keuring van stellingen en het verplicht inrichten van laadstations voor elektrische magazijntrucks. - Stap 4: Implementatie van de geplande maatregelen
In de vierde stap wordt de magazijnindeling geïmplementeerd:
• Bouwkundige maatregelen en installatie van de opslagtechniek
• Implementatie van de software voor magazijnbeheer
• Training van medewerkers en change management
Uit ervaring blijkt dat proefdraaien en een gefaseerde ingebruikname zinvol zijn, zowel bij een nieuw als een bestaand magazijn. Zo kunt u er bijvoorbeeld voor kiezen om eerst slechts een deel van het magazijn volgens het nieuwe concept in gebruik te nemen en dit daarna uit te breiden naar andere onderdelen. - Stap 5: Controle en continue optimalisatie
De vijfde stap staat in het teken van doorlopende monitoring en optimalisatie van de nieuwe magazijnprocessen. Hieruit moet blijken of de gewenste winst qua efficiëntie en rentabiliteit is behaald – of dat bepaalde onderdelen moeten worden bijgesteld:
• Regelmatige meting van prestaties aan de hand van vastgestelde kengetallen
• Signaleren van verder optimalisatiepotentieel
• Onderhoud en actualisering van technische systemen
Als u nieuwe producten gaat introduceren of het magazijn wilt aanpassen aan veranderde bedrijfseisen, dan is deze stap essentieel om ervoor te zorgen dat het magazijn rendabel blijft functioneren.
Welke wettelijke voorschriften moet u in acht nemen bij magazijnindeling?
Bij de indeling van uw magazijn moet u rekening houden met verschillende wettelijke eisen, die per branche, type goederen en locatie kunnen verschillen. Een volledige opsomming van alle voorschriften is daarom niet mogelijk; u dient deze altijd per geval te bepalen. Laat daarom in een vroeg stadium een juridische toets uitvoeren voor elke nieuwe magazijnindeling.
De belangrijkste voorschriften:
- Arbeidsomstandigheden: de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) stelt uitgebreide minimumnormen voor de inrichting van werkplekken in magazijnen. Dit betreft onder meer verlichting, ventilatie- en klimaatinstallaties, en de inrichting van vluchtwegen en nooduitgangen. Daarnaast gelden eisen voor ergonomische werkplekken en het beschikbaar stellen van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s).
- Bedrijfsveiligheid: in het Arbeidsomstandighedenbesluit en de daarop gebaseerde NEN-normen staan specifieke eisen voor verschillende magazijnzones. Denk aan het veilig gebruik en de periodieke keuring van magazijnstellingen volgens NEN-EN 15635 (met bijbehorende normen zoals NEN-EN 15512 en NEN-EN 15620 voor ontwerp en toleranties), bouwkundige eisen aan magazijnen (onder andere ventilatie- en bewakingstechniek, aanrijdbeveiliging etc.) en brandveiligheidseisen.
- Opslag van gevaarlijke stoffen: Voor de inrichting van opslagplaatsen voor gevaarlijke stoffen geldt in Nederland vooral de PGS 15-richtlijn, aangevuld met het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en de vervoersclassificaties uit het ADR. Deze stellen uitgebreide eisen aan de inrichting van de opslagzones, de installatie van waarschuwings- en blusinstallaties, bijzondere ventilatie-eisen, toegestane hoeveelheden gevaarlijke stoffen en de inrichting en beveiliging van ATEX-zones.
- Milieu en duurzaamheid: milieuaspecten zoals energie-efficiëntie en CO2-uitstoot worden steeds belangrijker bij de magazijnindeling. Wettelijke eisen voor energie-efficiëntie volgen bijvoorbeeld uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en diverse verordeningen op EU-niveau. Hoe u bedrijfsafval correct afvoert, is vastgelegd in de Wet milieubeheer en het Circulair Materialenplan (CMP).
Naast de genoemde wettelijke voorschriften kunnen voor uw magazijn, opgeslagen goederen en processen nog specifieke regels gelden, zoals:
- NEN-EN 15635 (en aanverwante normen zoals NPR 5055) voor het gebruik en de periodieke keuring van magazijnstellingen
- Certificeringseisen voor heftruckchauffeurs en het veilig gebruik van interne transportmiddelen
- De Europese Machinerichtlijn respectievelijk Machineverordening voor het op de markt brengen en gebruiken van machines en machineonderdelen
- Diverse brandveiligheidsmaatregelen en -voorschriften binnen het bedrijf, zoals vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)
- De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) ter bescherming van persoonsgegevens
- Voorschriften specifiek voor uw branche, bijvoorbeeld voor de opslag van levensmiddelen (HACCP) of het gebruik van koelmagazijnen
Magazijnindeling aan de hand van de keten van interne processen
Hoe groter een magazijn is, hoe complexer de indeling wordt: verschillende afdelingen en taken moeten worden geoptimaliseerd en op elkaar worden afgestemd. Hieronder laten we de magazijnindeling zien aan de hand van de keten van interne processen, die in vrijwel elk magazijn kan worden toegepast.
Alle producten doorlopen de volgende interne processen:
Indeling van de goederenontvangst
De goederenontvangst omvat stappen 1 tot en met 3: de ontvangst van de goederen, de kwaliteitscontrole en het aanpassen van laadeenheden. De goederenontvangst is de eerste halte die goederen passeren op weg naar de opslag. Deze moet daarom zo dicht mogelijk bij de ingang van het magazijn liggen. Hier worden de leveringen gecontroleerd en vergeleken met de bestellingen (kwaliteitscontrole) en worden de laadeenheden indien nodig aangepast voor de opslag.
Concrete uitwerking:
| Maatregel | Details |
|---|---|
| Dimensionering | Baseer de grootte en inrichting van de goederenontvangst op de gangbare hoeveelheid binnenkomende goederen. Als vuistregel geldt: de goederenontvangst moet 15–20% van de dagelijkse omzethoeveelheid kunnen opvangen. |
| Layout | Schommelt de hoeveelheid en omvang van de leveringen sterk, dan is het zinvol om de goederenontvangst te splitsen. Terwijl één deel altijd in bedrijf is, dient het tweede deel als buffer bij grotere of onaangekondigde leveringen. |
| Personeelsplanning | Het personeel moet kunnen omgaan met elektronische registratiesystemen. Als er met magazijntrucks wordt gewerkt, moet u mogelijk medewerkers aannemen die over een heftruckcertificaat beschikken of ervaring hebben met palletwagens. |
| Uitrusting | In de goederenontvangst worden doorgaans magazijntrucks gebruikt om gepalletiseerde goederen te lossen. Afhankelijk van het type goederen kunnen transportsystemen, assemblagelijnen of rollenbanen wachttijden en afstanden verkorten. Moderne systemen voor goederenontvangst versnellen de registratie aanzienlijk en verminderen fouten. |
Indeling van de opslag
Hoe u de eigenlijke opslagruimte het beste indeelt, is nauwelijks algemeen te bepalen, want dit hangt af van verschillende factoren: het type goederen, de omloopsnelheid en het voorraadbeheer.
Bij magazijnindeling spelen ook economische overwegingen een rol. De investeringskosten voor automatisering zijn hoog, maar kunnen worden terugverdiend bij een navenant hogere overslag van goederen en de daaruit voortvloeiende langetermijnbesparing op de voorraadkosten.
In de praktijk worden daarom vaak gemengde concepten toegepast. Dat betekent dat meerdere afdelingen worden uitgerust met verschillende soorten stellingen, bediensystemen en transportmiddelen (handmatig, halfgeautomatiseerd, volledig geautomatiseerd) en dat de goederen, afhankelijk van hun omloopsnelheid, worden verdeeld over de daarvoor geschikte afdelingen.
| Maatregel | Details |
|---|---|
| Dimensionering | Het magazijn moet uiteraard voldoende ruimte bieden om de gebruikelijke hoeveelheid goederen op te vangen. Houd hierbij rekening met bufferruimte – vooral als u te maken heeft met seizoensgebonden handel of regelmatig grotere hoeveelheden goederen tegen gunstige marktprijzen inkoopt. |
| Layout | Voor goederen die lang in het magazijn blijven en in kleine hoeveelheden worden ingekocht, is opslag aan de rand van het magazijn in legbordstellingen aan te raden. Dit is ideaal voor handmatig orderpicken. Goederen die in grote hoeveelheden binnenkomen en een hoge omloopsnelheid hebben, kunt u dicht bij de verzendafdeling opslaan. In dat geval kunnen geautomatiseerde opslagsystemen het maximale uit de opslagruimte en de snelheid van het orderpicken halen. |
| Personeelsplanning | Voor het beheer van de opslag is personeel met uiteenlopende kwalificaties nodig. Afhankelijk van de grootte van het magazijn gaat het om medewerkers voor het orderpicken, het besturen van magazijntrucks en het bedienen van transportsystemen. Op de achtergrond moeten IT-specialisten en eventueel installatietechnici het functioneren van geautomatiseerde systemen bewaken. |
| Uitrusting | De uitrusting is afhankelijk van uw voorraadbeheer en de mate van automatisering van het magazijn. In elk geval zijn magazijntrucks zoals palletwagens, zware stellingen en opslagbakken zinvol. |
Indeling van de goederenverzending
In de goederenverzending komen verschillende processen samen: het orderpicken, verpakken, etiketteren en gereedmaken van de goederen voor transport.
| Maatregel | Details |
|---|---|
| Dimensionering | De goederenverzending kan tot een derde van de totale opslagruimte beslaan. |
| Layout | Een duidelijke scheiding van gebieden voor orderpicken, inpakken, controle en etikettering en klaarzetten van goederen zorgt voor een soepele materiaalstroom: • Voor de eerste stap heeft u een station of zone nodig voor de orderregistratie. Deze moet zich direct bij de opslagruimte bevinden, om de afstanden zo kort mogelijk te houden. • Het verpakken van de goederen vraagt om meer ruimte, vooral wanneer verpakkingsmachines worden ingezet. • Het groeperen naar klant, order of transportroute gebeurt in een gedeelte van het magazijn dat zo dicht mogelijk bij het laadperron ligt. |
| Personeelsplanning | Houd er bij de personeelsplanning rekening mee dat hier zowel vaardigheden op het gebied van orderpicken als inpakken nodig zijn. |
| Uitrusting | IT-ondersteuning is hier essentieel. Krachtige software – ondersteund door passende orderpickmethoden – controleert de beschikbaarheid van goederen, optimaliseert de orderpickroutes en stelt de goederen samen tot leveringen met een optimaal verzendmoment. Als volledige automatisering mogelijk is, kunt u een investering in shuttle-stellingen voor hoogbouwmagazijnen en automatische transportsystemen overwegen. |
Veelgestelde vragen over magazijnindeling
Een gebrekkige uitvoering kan kostbare gevolgen hebben. Deze fouten moet u daarom vermijden bij het indelen van uw magazijn:
• Opslag apart bekijken: om een magazijn optimaal te laten functioneren en alle onderdelen goed op elkaar te laten aansluiten, moeten alle onderdelen worden meegenomen bij de indeling van het magazijn en op optimalisatiepotentieel worden onderzocht.
• Gebrekkige data-analyse: goed onderbouwde uitspraken over het optimalisatiepotentieel zijn alleen mogelijk als u alle belangrijke parameters van het magazijn (doorstroom, foutpercentages etc.) grondig in kaart brengt en analyseert.
• Indeling is niet flexibel genoeg: houd altijd rekening met toekomstige bedrijfsontwikkelingen en plan hier extra ruimte voor in. Zo blijft het magazijn toekomstbestendig.
Met een goede indeling van het magazijn compenseert u ruimtegebruik en maakt u optimaal gebruik van de processen voor magazijnbeheer en het orderpicken van goederen. Daarbij worden alle processen in de planning meegenomen en optimaal op elkaar afgestemd.
Dit bespaart bedrijfs- en personeelskosten en zorgt voor een snellere levering van goederen met een lager foutpercentage. Goed ingedeelde magazijnen kunnen bovendien energiezuiniger en duurzamer worden beheerd.
Automatisering van een magazijn is doorgaans geschikt voor magazijnen met een hoge doorstroom en groeiende opslagvolumes. Geautomatiseerde systemen zijn ook ideaal voor terugkerende en planbare taken en processen.
Een geautomatiseerd magazijn biedt de volgende voordelen:
• In geautomatiseerde magazijnen wordt de beschikbare opslagruimte meestal beter benut.
• Geautomatiseerde systemen zorgen voor nauwkeurige voorraadcijfers en minimaliseren het foutpercentage.
• Magazijnen met geautomatiseerde processen helpen om stijgende kosten voor personeel en magazijnbeheer op te vangen.
Vaak is echter een gedeeltelijke automatisering van het magazijn het meest rendabel.
Let op: de hier genoemde voorschriften zijn slechts een keuze uit de belangrijkste wettelijke richtlijnen. Voor gedetailleerde informatie verwijzen we u naar de hier weergegeven voorschriften en wetten. Bij de concrete omzetting in uw bedrijf dient u zich bij twijfel tot een deskundige te richten.
Bron afbeelding:
© gettyimages.de – Morsa Images
