Lesezeit: 3 Minuten

De Europese chemicaliënverordening REACH, die in 2007 van kracht werd onder nummer (EG) 1907/2006standaardiseert de chemicaliënwetgeving in Europa en fungeert tegelijkertijd als een kennisdatabank van de gevaren en risico’s van verschillende chemische stoffen. REACH staat voor: Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemische stoffen. Chemische stoffen en mengsels daarvan zonder een geldige REACH-registratie mogen niet in de Europese Unie worden vervaardigd, geïmporteerd of gekocht. 

De REACH-verordening schrijft strenge regels voor stoffen die als bijzonder gevaarlijk worden geclassificeerd. Er moet óf een speciale vergunning worden afgegeven voor de productie of het gebruik van de stof, óf de behandeling van de stof wordt beperkt. 

Chemische stoffen die als zeer risicovol worden beschouwd en die in het kader van de REACH-procedures moeten worden geëvalueerd en geregistreerd, zijn: 

  • Kankerverwekkende stoffen 
  • Stoffen die schadelijk zijn voor genetisch materiaal 
  • Stoffen die het voortplantingsvermogen aantasten 
  • Stoffen die niet kunnen worden afgebroken in het milieu, zich ophopen in mens en dier, en giftig zijn 
  • Stoffen die niet kunnen worden afgebroken in het milieu, zich ophopen in mens en dier, en vermoedelijk, maar nog niet aantoonbaar giftig zijn 
  • Stoffen die een vergelijkbaar gevaarlijk effect hebben (bijvoorbeeld als gevolg van hormoonwerking) 

Bepalingen van de REACH-verordening – verplichtingen voor fabrikanten 

Voordat de REACH-verordening in werking trad, waren aparte bevoegde instanties verantwoordelijk voor het testen en registreren van chemicaliën, stoffen en stofmengsels en voor de controle op de veilige omgang ermee. Dit leidde vaak tot tekortkomingen op het gebied van informatie en veiligheid, en tot lange en omslachtige procedures. Met de REACH-verordening moet de risicobeoordeling nu door fabrikanten zelf worden uitgevoerd

Zodra de betreffende stoffen in hoeveelheden van meer dan 1 ton per jaar worden geproduceerd of ingevoerd, moeten ze ter evaluatie en registratie worden voorgelegd aan het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) in Helsinki, samen met de risicobeoordeling van de fabrikanten. In principe is de REACH-wetgeving van toepassing op alle chemische stoffen die binnen de EU worden vervaardigd of gebruikt – met inbegrip van mengsels en fabricaten. Uitzonderingen zijn sommige recyclings- en tussenproducten, evenals farmaceutische producten en polymeren. 

In principe geldt: geen informatie, geen markt. Dat betekent dat de REACH-verordening zorgt voor een algemeen verbod op het gebruik van niet-geregistreerde chemische stoffen. De fabrikant of gebruiker moet aan het ECHA bewijzen dat hij bekend is met de risico’s van de chemische stof, dat hij ermee kan omgaan en dat het voordeel groter is dan het risico. Daartoe worden de chemische stoffen door het ECHA geclassificeerd en gelabeld. De CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008, die in 2009 in werking is getreden, is ook van toepassing. 

Registratie- en evaluatieprocedures van de REACH-verordening 

Afhankelijk van hoe gevaarlijk een stof is en in welke hoeveelheid hij wordt gebruikt, gelden er verschillende termijnen voor registratie. De laatste deadline voor registratie was 1 juni 2018. Voor stoffen in preparaten gelden aparte regelingen. 

Voor de evaluatie van stoffen kent de REACH-verordening twee verschillende procedures: de dossier- en stofevaluatie. 

  • Dossierevaluatie: hierbij beoordeelt de ECHA de REACH-conformiteit van kritieke chemische stoffen op basis van ingediende dossiers. Als de REACH-conformiteitsverklaring van de fabrikant onvolledig is, kan de dossierevaluatie ook gebaseerd zijn op testvoorstellen. 
  • Stofevaluatie: hierbij zijn de afzonderlijke EU-lidstaten betrokken. De procedure stelt de mogelijke risico’s van een stof vast op basis van de beschikbare gegevens. Als de gegevens ontoereikend zijn, kunnen de lidstaten ontbrekende informatie opvragen.

Als een chemische stof of een mix van stoffen na de beoordelingsprocedures geen REACH-certificaat krijgt, is deze aan beperkingen onderhevig en daarmee niet langer toegestaan. Een bekend voorbeeld is het zware metaal lood. Chemische stoffen waarvoor een beperking geldt, zijn opgenomen in bijlage XVII van de REACH-verordening. 

Naast bijlage XVII wordt in de REACH-verordening een kandidatenlijst van zeer risicovolle stoffen bijgehouden. Tegen 2020 moet deze lijst alle stoffen bevatten die nog steeds kunnen worden geproduceerd, verwerkt of gedistribueerd, maar die volgens de REACH-evaluatiecriteria als kritisch worden beschouwd. Om de twee jaar worden stoffen van de kandidatenlijst geselecteerd en opgenomen in bijlage XIV van vergunningsplichtige stoffen. Vervolgens mogen deze stoffen niet meer zonder vergunning worden gebruikt.   

Volgens artikel 33 van de REACH-verordening moeten fabrikanten hun afnemers of industriële klanten ongevraagd op de hoogte brengen wanneer er een stof die op de kandidatenlijst staat in een concentratie van 0,1 massaprocent in hun producten aanwezig is. Voor particuliere consumenten bestaat de informatieplicht uit een termijn van 45 dagen na een voorafgaand verzoek. 

Wat is het doel van de REACH-verordening? 

Er zijn talrijke goede redenen voor de Europese chemicaliënverordening REACH: 

  • De REACH-verordening is in de eerste plaats bedoeld om de gezondheid van mens, dier en milieu op korte en lange termijn te beschermen. Daarom moeten chemische stoffen die een onaanvaardbaar risico vormen – indien mogelijk – niet langer op de markt worden gebracht en worden vervangen door stoffen met een lager risico op de lange termijn. 
  • Tegelijkertijd is de REACH-verordening bedoeld om het concurrentievermogen van de chemische industrie in de EU te bevorderen. 
  • REACH is ook bedoeld om alternatieve methoden voor het bepalen van de schadelijke effecten van stoffen te bevorderen en zo dierproeven te verminderen. 
  • De REACH-verordening dient om de bestaande wetgeving inzake chemische stoffen te standaardiseren en zorgt voor een betere verdeling van verantwoordelijkheden. Ten slotte zorgt de Europese chemicaliënverordening dus ook voor betere communicatie binnen de distributieketen en voor een uniforme beoordeling van de risico’s voor alle betrokken partijen. 

Let op: de hier genoemde voorschriften zijn slechts een keuze uit de belangrijkste wettelijke richtlijnen. Voor gedetailleerde informatie verwijzen we u naar de hier weergegeven voorschriften en wetten. Bij de concrete omzetting in uw bedrijf dient u zich bij twijfel tot een deskundige te richten. 

Bron afbeelding:
© gettyimages.de –
andresr