Lesezeit: 6 Minuten

Heftrucks zijn compacte en wendbare hefvoertuigen, die snel reageren. Dit is natuurlijk erg praktisch voor het dagelijks gebruik in het bedrijf, maar heeft ook risico’s. Als de bestuurder niet voldoende gekwalificeerd is, kan een heftruck omslaan bij het remmen of bij het nemen van scherpe bochten. Ook als het zwaartepunt van de lading verschuift, kan dit voor ongelukken zorgen. Bovendien steekt de laadvork daarbij aan de voor- of zijkant uit bij het rijden – en dat bij een maximale snelheid van 25 km/u.

Om het risico op ongevallen zo laag mogelijk te houden, zowel voor de bestuurders als voor andere werknemers, gelden er speciale veiligheidsvoorschriften voor heftrucks: ze mogen alleen worden bestuurd met een speciaal rijbewijs en na een uitvoerige cursus, die bovendien regelmatig moet worden herhaald.

In dit artikel leest u meer over de meest voorkomende ongelukken met vorkheftrucks, geven we tips over veilig gebruik van vorkheftrucks en leggen we uit welke wettelijke voorschriften van toepassing zijn.

Arbeidsongevallen met heftrucks: waar ligt het aan?

De database Storybuilder van het RVIM vermeldt in totaal 2179 ernstige ongevallen met heftrucks. Aanrijdingen met voetgangers komen het meeste voor (41%), gevolgd door ongelukken waarbij de bestuurder de controle over het voertuig verliest (26%). Verreweg de meest voorkomende menselijke fout is het verlies van aandacht en concentratie, gevolgd door een gebrek aan kennis.

Hieronder een overzicht van wat er allemaal fout kan gaan bij het gebruik van heftrucks:

OngelukOorzaken
Aanrijdingen waarbij een heftruck een andere persoon verwondt• Te hoge snelheid
• Gebrekkig zicht
• Ontbrekende markering op de grond
• Nauwe gangen en laadzones
• Onoplettendheid of nonchalance van bestuurder of slachtoffer
Vorkheftruck slaat om bij het heffen of in een bocht• Toegestane draaglast overschreden
• Ongelijkmatige verdeling van de lading
• Te hoge snelheid
Vallende lading• Lading niet goed vastgemaakt
• Kleine goederen komen los te zitten
• Gebrekkige verpakking
Verwondingen aan gewrichten, banden en pezen bij het in- en uitstappen• Springen van grote hoogte
• Ongelijkmatige ondergrond
• Wegglijden op het trapje

Terwijl het omslaan van een heftruck en ongelukken bij het in- en uitstappen de bestuurder treffen, zijn bij vallende ladingen en aanrijdingen vooral niet-betrokken derden het slachtoffer. Daarom is het belangrijk dat niet alleen de bestuurders van heftrucks regelmatig veiligheidsinstructies krijgen, maar dat alle werknemers in magazijnen en productiehallen waar met vorkheftrucks wordt gewerkt door een veiligheidsfunctionaris op de gevaren worden gewezen en dat de veiligheidsborden goed zichtbaar zijn.

Ongelukken voorkomen: tips voor meer veiligheid bij het gebruik van heftrucks

Gelukkig zijn er maatregelen die u kunt nemen om dergelijke incidenten te voorkomen. Zo kunt u uw werknemers beschermen bij het gebruik van heftrucks:

  1. Alleen bevoegde bestuurders mogen in een heftruck rijden, dat wil zeggen dat ze de juiste opleiding hebben genoten en ze schriftelijk toestemming hebben om het hefvoertuig te gebruiken:

    Voorkom dat onbevoegden de vorkheftruck gebruiken door hem altijd te vergrendelen en de sleutel op een veilige plek te bewaren. Afhankelijk van het model en de uitvoering van de heftruck is deze ook te vergrendelen met een pasje of veiligheidscode.

  2. Veiligheidscursussen voor alle bestuurders en betrokkenen:

    Door middel van grondige en regelmatige veiligheidscursussen kunt u uw werknemers voorlichten over de risico’s, ze op de hoogte brengen van de voorschriften en ze instructies geven over veilig werken.

  3. Het opstellen van voorschriften voor veilig gedrag omtrent heftrucks:

    Deze veiligheidsregels dienen als basis voor de voorlichting en scholing die u uw werknemers geeft op dit gebied. Deze voorschriften dienen duidelijk te worden opgehangen op de relevante plekken in uw bedrijf.

  4. Het nakomen van de regels over persoonlijke beschermingsmiddelen in het hele bedrijf:

    Daarbij hoort het dragen van veiligheidshelmen, veiligheidsschoenen en waarschuwingshesjes.

  5. Dagelijkse inspectie van de heftrucks alvorens ze worden gebruikt:

    Technische euvels kunnen zo op tijd worden gesignaleerd, zodat u de defecte voertuigen voorlopig uit gebruik kunt nemen.

  6. Regelmatige reparaties en onderhoud:

    Laat uw heftrucks jaarlijks keuren en onderhouden door de fabrikant of gespecialiseerde bedrijven. Eventueel gebeurt dit in het kader van onderhoudscontracten. Zo weet u zeker dat uw vorkheftrucks overeenkomstig de voorschriften functioneren.

  7. Correct gebruik en bewegwijzering van transportwegen:

    De transportwegen moeten breed genoeg zijn, vrijgehouden worden van obstakels en voorzien zijn van de juiste vloermarkeringen en waarschuwingsborden. Als de gangpaden tegelijk als transportweg en als voetpad gebruikt worden, is een barrière aan te bevelen. U kunt groothoekspiegels gebruiken op kruispunten om botsingen te voorkomen. Bij het nemen van bochten kan de bestuurder een keer toeteren om andere werknemers te waarschuwen.

  8. Snelheidslimiet respecteren:

    Heftrucks dienen niet te snel over het bedrijfsterrein te rijden om ervoor te zorgen dat snel kan worden geremd. Voor bedrijfsterreinen bestaat geen maximaal toegestane snelheid, voor de openbare weg is dit 25 km/u. Zorg echter altijd voor een matige snelheid binnen uw bedrijf. Als de lading erg zwaar is, raden we aan nog langzamer te rijden.

  9. Zorg voor onbelemmerd zicht:

    Dit houdt in dat de lading bij het rijden altijd in lage positie moet zijn. Als het gezichtsveld desondanks beperkt is, kan de vorkheftruck het beste achteruit naar zijn bestemming rijden. Het is ook verstandig om de lichten van de heftruck aan te doen, zelfs als de verlichting in het bedrijf goed is.

  10. Omslaan vermijden:

    Heftrucks mogen alleen rijden met de lading neergelaten. Schansen en hellingen moeten in een rechte lijn benaderd worden, het liefst in z’n achteruit. Om te voorkomen dat een heftruck in een scherpe bocht omslaat, is het verstandig om gas terug te nemen voor u een bocht neemt.

  11. De lading moet goed vastzitten:

    Afhankelijk van de lading kunt u deze vastzetten met bijvoorbeeld spanbanden of stretchfolie. Alvorens de lading met het vorkenbord op te pakken, moeten zowel de pallets als de lading op beschadigingen worden gecontroleerd. Daarnaast zijn veel hefvoertuigen met antislip-strips uitgerust om de goederen te beschermen en om veiliger te kunnen werken.

  12. Elektronische hulpsystemen gebruiken:

    Hulpsystemen – zoals kantelbeveiliging – geven een piepsignaal ter waarschuwing als de heftruck dreigt om te slaan, te botsen of ergens vanaf te vallen.

Wetten en regels ter verhoging van de veiligheid bij heftrucks

U bent als werkgever verplicht een risico evaluatie en -inventarisatie (RE&I) uit te voeren om te analyseren aan welke gevaren uw werknemers kunnen worden blootgesteld. Uiteraard hoort het gebruik van heftrucks en andere hefvoertuigen daarbij. Laat de RE&I bij voorkeur door een externe deskundige doen, analyseer de risico’s en bespreek mogelijke maatregelen. Als het gaat om vervoeren, laden en lossen met hefvoertuigen geldt: iedereen heeft baat bij vaste afspraken. Naast de RE&I maakt u een verkeersplan waarin de verkeersstromen van personen en goederen in het bedrijf worden geregeld, inclusief zaken als bewegwijzering, snelheidsbegrenzing en het scheiden van vracht- en personenverkeer.

De belangrijkste wetgeving omtrent het gebruik van heftrucks staat in het Arbobesluit: in hoofdstuk 7, artikel 7.17 staan de eisen voor het gebruik met alle mobiele arbeidsmiddelen, in artikel 7.18 staan bepalingen voor hijs- en hefvoertuigen.

In Artikel 7.17 van het Arbobesluit staat onder andere dat mobiele arbeidsmiddelen ‘alleen door personen met specifieke deskundigheid mogen worden bestuurd’. Dat kan in dit geval een heftruckrijbewijs, een stapelaarcertificaat of een VCA zijn – de deskundige die voor u de RE&I opstelt, kan u hierover adviseren. Ook uw verzekeraar zal eisen dat uw heftruckbestuurders beschikken over de juiste certificaten.

De personen binnen uw bedrijf die een gemotoriseerd arbeidsmiddel besturen, moeten minstens 16 jaar oud zijn en mogen dit tot hun 18e alleen onder toezicht doen. Dat geldt dus ook voor heftrucks. 

Verder bent u verantwoordelijk voor het materieel zelf. U moet er onder andere voor zorgen:

  • dat de bestuurder van een heftruck goed wordt beschermd door een cabine;
  • dat er een systeem aanwezig is dat kantelen voorkomt;
  • dat de bestuurder niet aan een ontoelaatbare hoeveelheid trillingen wordt blootgesteld;
  • dat elektrische heftrucks met een vaste zitplaats zijn voorzien van een automatische stroomonderbreker die de rijaandrijving automatisch blokkeert bij het verlaten van het voertuig;
  • dat de hefvoertuigen periodiek worden gekeurd en onderhouden, minstens één keer per jaar;
  • dat de heftrucks zijn voorzien van een duidelijk leesbare typeplaat en een werklastdiagram.

Veelgestelde vragen over veiligheid bij het besturen van heftrucks

Wat zijn de grootste veiligheidsrisico’s bij het gebruik van heftrucks?

De meeste ongevallen met vorkheftrucks op de werkplek zijn te wijten aan de belemmering van het zicht, overschrijding van de laadcapaciteit, een ongelijke verdeling van de lading, onvoldoende vastzetten van de lading en te hoge snelheid. In het ergste geval leiden deze fouten tot botsingen, het vallen van de lading of het kantelen van de heftruck.

Zijn er tips om veiliger te werken met heftrucks?

Goed opgeleid personeel, regelmatige keuringen en onderhoud van de heftruck, naleving van de arbovoorschriften, alsmede het zorgvuldig vastzetten van de lading en een voorzichtige rijstijl op het bedrijfsterrein verminderen het risico op ongevallen aanzienlijk.

Welke wettelijke bepalingen spelen een rol bij het gebruik van heftrucks?

Als het gaat om de veiligheid van uw werknemers, moet u zich altijd aan de Arbowet houden: zo mag een oververmoeide of zieke werknemer – uiteraard – geen heftruck besturen. Maar er zijn ook specifieke wettelijke voorschriften voor het gebruik van vorkheftrucks. Hoofdstuk 7, artikelen 7.17 en 7.18 van het Arbobesluit stellen eisen aan zowel het materieel als hoe daarmee moet worden omgegaan. Daarnaast bent u volgens de Arbowet verplicht om een RE&-I te laten doen, en dus ook de risico’s van het gebruik van hefvoertuigen te evalueren.

Let op: de hier genoemde voorschriften zijn slechts een keuze uit de belangrijkste wettelijke richtlijnen. Voor gedetailleerde informatie verwijzen we u naar de hier weergegeven voorschriften en wetten. Bij de concrete omzetting in uw bedrijf dient u zich bij twijfel tot een deskundige te richten.

Bron afbeelding: JH AG